Литературон-аивадон æмæ æхсæнадон-политикон æрвылмæйон журнал

Menu
Menu

Тугъанты Махарбег

Номдзыд ирон нывгæнæг, публицист, фольклорон уацмыстæ æмбырд-гæнæг æмæ иртасæг, педагог æмæ этнограф, Ирыстоны адæмон нывгæнæг, Гуырдзыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, Хетæгкаты Къостайы фæдон Тугъанты Махарбеджы лæггæдтæ сты æгæрон. Йæ уды фарн æмæ къухты арæхстдзинадæй йæ фæстæ рæдау æфсинау аивады цы дзаджджын хуынтæ ныууагъта, уыдон фидæны фæлтæртæн баззайдзысты дæнцæгæн.

Саулаты Сергей

РЦИ-Аланийы сгуыхт нывгæнæг Саулаты Барисы фырт Сергей нывкæнынады аивады алы жанрты дæр кусы æнтыстджынæй. Йæ конд нывтæй алкæцы дæр у хицæн истори. Ирд ахорæнты змæстыты цы экспрессион нывтæ райгуыры, уыдоны æвæрд ис арф хъуыды, æнцонæй ссарынц фæндаг аивадуарзджыты зæрдæтæм. йæ алы уацмысы дæр бæрæг дары нывгæнæджы уарзондзинад йæ Нанамæ, уынджы тезгъогæнджытæм, æрдзмæ, Райгуырæн бæстæмæ, сылгоймагмæ.

Сергей райгуырд Дзæуджыхъæуы 1967 азы. Каст фæци ЦИПУ-йы аивæдты факультеты нывкæнынады хайад. Кусы Дзæуджыхъæуы Дзанайты Азанбеджы номыл Нывкæнынады училищейы.

Аллоныстон: ивгъуыды сурёттё

РЦИ-Аланийы Нывгæнджыты цæдисы фæстаг рæстæг цы равдыстытæ уыд, уыдоны ‘хсæн аккаг бынат бацахста, Дзæуджыхъæуккаг æмæ Алайнаг Епархи Нывгæнджыты цæдисимæ Аланийы истори бахъахъхъæныны тыххæй цы конкурс расидтысты «Аллоныстон: ивгъуыды сурæттæ», зæгъгæ, уый. Уæ размæ хæссæм, конкурсы уæлахиздзауты æмæ, къамис аргъ кæмæн скодта, уыцы авторты куыстытæ. Конкурс арæзт уыд Аланийыл саргъуыды 1100 азы юбилейы бонмæ. Ныридæгæн нывгæнджытæ цæттæ кæнынц ног куыстытæ ацы темæмæ гæсгæ. Æвдисæн сын уыдзыстут «Мах дуг»-ы фæрстыл.

Театр «НАРТЁ»

      Ацы аз РЦИ-Аланийы культурон царды æрцыд ахсджиаг цау: паддзахадон Бæхты драмон театр «Нартæ» Къостайы райгуырды 160 азы юбилейы бонмæ сæвæрдта поэтикон спектакль «Бæрæгбон хæхбæсты». Равдыстой йæ æхсæз хатты, æмæ-иу дзы спектакльты рæстæг адæмæй къухбакæнæн нæ уыд.        Спектаклы режиссер æмæ кæфтытæ æвæрæг у театры аивадон разамонæг, РЦИ-Аланийы адæмон артист Сихъоты Тимур. Сценарийы автор – адæмон поэт Кокайты Тотрадз. Музыкалон фæлгонц ын сарёзта Газайты Зоя. «Театр «Нартæ»-йы артисттæй уæлдай ма спектаклы архайынц Тæбæхсæуты Балойы номыл паддзахадон Ирон академион театр, паддзахадон Дыгурон драмон театр, Культурæйы колледж æмæ кæфтыты ансамбль «Чысыл джигит»-ы артисттæ. Хæстон сценæтæ æвæрæг – Уалыты Гиви.        Театр «Нартæ»-йæн 1990 азы бындур сæвæрдта Дзиуаты Анатоли. Фыццаг дзы æвæрд æрцыд Джыккайты Шамилы пьесæ «Хъодыгонд зæд».     Фæстаг хатт ма Бæхты театры драмон спектакль æвæрд æрцыд æртындæс азы размæ («Посвящение семерым»). Сæвæрдта йæ Сихъоты Тимур. Абон театры кусы ссæдз адæймаджы, ис дзы фараст бæхы. 

Дзанайты Азанбег

Хъуыстгонд нывгæнæг Дзанайты Азанбеджы райгуырды 100 азы бонмæ республикæйы цы мадзæлттæ сарæзтой, уыдоны ахсджиагдæртæй иу уыд, РЦИ-Аланийы Национ музейы цы равдыст байгом, уый. Йæ бацæттæ кæныныл бакуыстой музейы разамынд æмæ æрыгон аивадиртасæг, музейы наукон кусæг Болататы Фатимæ. Къамтæ систа Мæскуыйы А.А. Бахушевы номыл театралон музейы наукон кусæг Анастасия Робакидзе. Азанбеджы нывтæй цалдæр журналы мыхуыргонд цæуынц фыццаг хатт.

Ацы аз журналы нымад ёрцыд Нафи ёмё Шамилы азёй

ДЗЫРДЫ ФАРН:

«Мæнæн уыд царды иу бæрзонд Стъалы, ирон дзырды Куыр-далæгон – йæ ном».

«Куы цæрæм, – уæд чысыл æмæ дзæбæх, Куы  хауæм, – уæд стъалыйау бæрзондæй».

  • 80 лет назад, 24 мая 1940 года, в Ленинграде родился великий русско-американский поэт и эссеист, лауреат Нобелевской премии по литературе Иосиф Бродский.

Поэт прожил недолгую жизнь, которая включила в себя блокадное детство, неоконченную среднюю школу и школу рабочей молодёжи, работу фрезеровщиком, прозектором, истопником, матросом на маяке и рабочим в геологических экспедициях, арест за тунеядство, тюрьму и ссылку, ранние стенокардию и психоневрологические проблемы, обследования в психиатрических клиниках и попытку самоубийства, эмиграцию в США, должность профессора шести ведущих мировых университетов, женитьбу на итальянке и рождение дочери, запрет присутствовать на похоронах родителей, Нобелевскую премию, реабилитацию в СССР и звание почётного гражданина Санкт‑Петербурга, череду инфарктов и преждевременную смерть на чужбине в возрасте 55 лет.

Библиография Иосифа Бродского насчитывает несколько десятков сборников стихов и эссе на русском и английском языках, две пьесы, переводы, сборник интервью и статей. Наиболее полное издание произведений Бродского – семитомное собрание сочинений, вышедшее в Издательстве «Пушкинского фонда» в 1997‑2001 годах.
  • Instagram Image
  • АБОН ИРЫСТОНЫ ЦÆРДЖЫТÆ ФÆСТАГ ФÆНДАРАСТ ЗАГЪТОЙ РЦИ-АЛАНИЙЫ АДÆМОН ПОЭТ, ИРОН ÆВЗАГЫЛ АУДÆГ- ХÆРЗГÆНÆГ ДАУЫРАТЫ-СЛАНТЫ ЗОЯЙÆН (ДАУРÆЙÆН)

19 майы йæ цардæй ахицæн поэт, публицист, æхсæнадон архайæг, режиссер УФ-йы театралон архайджыты цæдисы уæнг, РЦИ-Аланийы фысджыты цæдисы уæнг,  РЦИ-Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг Дауыраты Зоя. 20 июны Зояйыл сæххæст уыдаид 85 азы.  Йе стырдæр бæллиц уыд йæ адæмы хорздзинад, ирон æвзаджы рухс фидæн! Суанг кæстæртæн дæр лæггад кодта!  Зояйы бавæрдтой, йæхи куыд фæндыд афтæ, йæ райгуырæн Хъобаны.  Дзургæ дæр-иу афтæ кодта, мæ табæт мын нæ хъæуы кæстæртæ сæ къухтыл  сисдзысты æмæ мæ нæ хъæубæсты уæлмæрдмæ аласдзысдзысты. Хъыгагæн, Зоя йæхæдæг адæмæн цæргæ-цæрæнбонты цас фæлæггад кодта, уымæ гæсгæ хъуамæ йæ зианы адæмæй къух бакæнæн дæр ма уыдаид. Фæлæ ацы бæллæхы рын адæмы сæ хæдзæрттæй ракъахдзæф нал уадзы.  Уæлдай бузныг та, Зояйæн йæ къахвæллой чи нæ бавгъау кодта абон, цæлхдуртæ дæр кæй нæ баурæдтой, уыдонæн. 
Зоя райгуырд Хъобаны. Каст фæцис Оспедучилище. Уый фæстæ та Мæскуыйы Щукины номыл театралон училищейы ирон студи. Уыд Ирон театры артист. Фæлæ йæ зæрдæйæн хæстæгдæр уыд режиссеры куыст. Афтæмæй фондз азы бакуыста сывæллæтты æмæ рæзгæ фæлтæры театр «Саби»-йы режиссерæй.

1978 азы Зоя ахуыр кæнынмæ бацыд Мæскуыйы театралон аивады институты режиссеры дæссныйады хайадмæ. Практикæ кодта «Союзмультфильм»-ы. Ирыстонмæ куы æрыздæхт, уæд йæ бæллиц уыд сывæллæттæн мультипликацион кононывтæ исын. Фæлæ уымæн уавæртæ нæ уыд æмæ кусын райдыдта Цæгат Ирыстоны телеуынынады режиссерæй, фæстæдæр та - сæйраг режиссерæй. Бакуыста дзы 23 азы. 
Зоя фæсивæды æмæ хистæр кары минæвæртты ирон æвзагыл дзурын ахуыр кодта æхсæнад «Хæзнадон»-ы цур æнтыстджынæй цы ирон æвзаджы скъола куыста, уым.  Афтæмæй йæ фæрцы бирæтæ æдæрсгæйæ сахуыр сты иронау дзурын. Парахат кодта ирон аивад, литературæ æмæ традицитæ. Уыцы ахсджиаг хъуыддаг Зоя кодта тынг зœрдиагœй, иу сом дœр никæд никæмæй райсгæйæ. 
Ирон литературæмæ Даурæ бакъахдзæф кодта, йæ æрдзон курдиат йæ тæмæны куы бацыд, уæд. Джиппы уагъдæй йын рацыдысты чингуытæ: «Курдиатгур», «Сæдæйысæр», «Азæлд», «Фæрдыг», «Дуджы улæфт»… (👇👇👇дарддæр кæс)
  • Ирон театр æнхъæлмæ кæсы йæ театрдзаутæм!
  • Instagram Image
  • Instagram Image
  • КАСАТЫ БАТРАДЗЫЛ СÆХХÆСТ 70 АЗЫ!!! РЦИ-Аланийы мыхуыры æмæ дзыллон коммуникациты комитеты æмæ литературон журнал "Мах дуг"-ы кусджытæ зæрдиаг арфæтæ кæнынц поэт, прозаик, публицист, журналы поэзи æмæ драматургийы хайады сæргълæууæг Касаты Батрадзæн йæ райгуырды 70 азы юбилейы фæдыл! 
Нæ зæрдæ йын зæгъы царды хæрзтæй хайджын куыд уа, йæ сæдæ азы сæрты уæнгрог æмæ зæрдæрухсæй куыд ахиза! 
Батрадз у уæздан ирон лæг, курдиатджын поэт æмæ адæймаджы хуыздæр миниуджытæй æххæст хистæр. Батрадз, дæ зæрдæ куыд сыгъдæг у, дæ цард дæр афтæ хурæфсæст уæд!!! #касаевбатрадз 
#ЖурналМахдуг 
#юбилей
  • ДАУЫРÆ

ИРОН ÆВЗАГ – СÆДÆ 'ВЗАДЖЫ ÆМКАД

Æппæт æвзæгтæ – не 'ппæт царды фидыц,
Cæ бирæ зæлтæ – иумæйаг бæркад.
Кæрæдзимæ "фылдæр цæра" – фæсидынц,
Cæдæ 'взаджы мæнæн кæнынц лæггад.
"Салам, Ханум!" – мæм хуры тын æрхоны,
"Ламази гого" барухс кæны риу.
Зæххыл цæрæг уырыссаг "здравствуй!" зоны,
Æппæт адæмты "Дружба" кæны иу.
Уæдæ "СÆРИБАР", "САБИТÆ", "НÆ БÆСТÆ",
"HÆPTOH ÆXCAP", "ФЫДÆЛТЫ НАМЫС", "МАД",
Кæцы 'взаджы ис уа рæсугъд ныхæстæ?
ИРОН ÆВЗАГ – æппæт æвзæгты 'мкад!
  • ИРОН ЛИТЕРАТУРОН ЖУРНАЛ "МАХ ДУГ" ЗÆРДИАГ АРФÆТÆ КÆНЫ АБОНЫ ÆМÆ ФИДÆНЫ ЖУРНАЛКÆСДЖЫТÆН ИРОН ÆВЗАГ ÆМÆ ЛИТЕРАТУРÆЙЫ БОНЫ ФÆДЫЛ! ФÆРНÆЙ КÆСУТ ИРОН УАЦМЫСТÆ!
  • КЪАДЗАТЫ Станислав

Ирон æвзагæн иунæг бон куыд дæттут?
Куы нæ йын ысты мин азтæ дæp фаг!
Цæры ма уым нæ фыдæлты нæргæ дуг,
Hæ фидæнмæ gæp уый кæны фæндаг.
Æз та йæ yæдæ афтæ зæгъин абон:
Уæg алы бон дæp не 'взагæн йæ бон!
Уыдзæнис yæд æвидигæ нæ амонд,
Йæ рухсæй ифтонг зæрдæ æмæ зонд.
Уадз абуха нæ горæтты, нæ хъæуты
Æхсæв уа, бон æхсæрдзæнау хъæрæй!
Ныхаса сасмау сомбоны фæлтæрты,
Æнæ уымæй ирон aдæм дæp нæй.
28.03.2003

#ИронжурналМахдуг 
#иронæвзаджыбæрæгбон #къадзатыстанислав
  • ХАДЖЕТЫ Таймураз

МЕ 'ВЗАГ

У иу æвзаг дæp а дунейæн фаг,
Фæлæ нæ ивынц мады риу æндæрыл!..
Мæлæн дын нæй, нæ фыдæлты æвзаг,
Kæд ма æрбайсæфт хоры нæмыг мæры?!
Ды незаманæй ацы боны онг
Hæ фесæфтай дæ уаз хъæлæс, дæ намыс.
Æнус-æнус дæ сыгъдæг уды конд
Цырен арт æмæ карды комыл бахсыст.
Тыгъд быдыры дыл дымгæйы ныхмæ
Лæхурдта Скиф йæ тызмæджы ныхæстæ.
"Тох!.. Тох!.." – сæрмæттаг сабийы дзыхæй
Ысхаудта дзырд лæг у, æрцыд йæ рæстæг!
Гуыпп... Мыхъхъ... Тъæпп... Дæнг,–
ныффæсус и дæ хъуыр,
Ныццарыдта алайнаг мады хъарæг...
Фæразон дæ, æнхъæлмæгæс, мæгуыр:
Kæg дыл ныккæндзæн иу фæрныг та зарæг!
Фæлæ дæ рæстæг а фарнæй хызта,
Дæ сызгъæрин æй ракалын нæ фæндыд...
Ныззарыд yæд ирон лæппу – Кьоста –
Æмæ дæ тулдз йæ уидæгтæм нызмæлыд.
Мæлæн дын нæй, нæ фыдæлты æвзаг, –
Дæ зæронд мад у ацы зæххы къори,
Æмæ куы сæфай (ма зæгъæд ызнаг), –
Дæуимæ сæфы дунейы истори!

# иронжурналмахдуг
#иронæвзаджыбæрæгбон
#хаджетытаймураз
  • ХОСТЫХЪОТЫ Зинæ

МАДÆЛОН ÆВЗАГ

Уадз, равзæрæд cægæ 'взаджы co комы,
Хуыцау мын раттæд минмырон хъæлæс,
Цæмæй дæттон cægæ нуазæны куывды,
Цæмæй ныззарон булæмаргъау æз.
Цæмæй нæ хæхтæм хорз уазæг куы 'рцæуа, –
Æфсымæр ын йæхи 'взагыл зæгъон.
Цæмæй фыдгæнæг мах бæстæм куы цæуа, –
Йæ ныхмæ кард йæхи 'взагыл цæгъдон...
Фæлæ yæggæp, уæззау тохтæм цæугæйæ,
Hæ фыдæлтæ цы 'взагыл хордтой ард,
Цы 'взагыл хъусын Терчы ирд уылæнтæм,
Кæй фæрцы ис нæ хорз æгъдæуттæн цард,
Цы 'взагыл кодта хъарджытæ ныййарæг,
Йæ дарæгæй йæм сау гæххæтт куы 'рцыд,
Цы 'взагыл дзурæм: "Фесгуыхт та ирон лæг!" –
Зæгъут-ма, уый куыд бамыр уыдзæн, куыд?!

Редакцийы кусджытё

Хетагкаты Оксана
сӕйраг редактор
Гусалты Барис
прозӕйы хайад
Касаты Батрадз
поэзийы хайад
Тъехты Тамерлан
критикӕйӕ хайад
Джусойты Нина
шеф-редактор
Багаты Марат
версткӕ
Previous
Next

ÆВЗАДЖЫ ТЫХХÆЙ:

"Кæд райсом фесæфдзæнис ме `взаг,
Уæд абон æз мæлæтмæ дæн цæттæ."

"Мах абон цы ирон æвзагæй дзурæм, уый Елхотæй дæлæмæ нæ, фæлæ уырдыгæй уæлæмæ нæ хъæуы."

Хъуыды кæнæн ис æрмæстдæр иу æвзагыл. Цалдæр æвзагæй талф-тулфæй куы дзурай, уæд дын сæ иу дæр хъуыды кæныны хотых не суыдзæн. Кусынæн дын гарз куы нæ уа, уæд куыст дæр нæй. Цалдæр æвзагыл хъуыды кæныныл куы архайай, уæд æппындæр хъуыды кæнын хъом нал уыдзынæ.

Мыдыбындз йæхи мыдыл куы атигъ кæна, раст уыйау уайы дæхи дæ мадæлон æвзагыл æнæрвæссонæй æвдисын дæр.

13-ём скъолайы сфёлдыстадон къорд "ТАЛАТЁ"

Закрыть меню