Æвзаджы къæбицмæ – цифрон дуджы хуынтæ

Абон нæ мадæлон ирон æвзаджы уавæр зæрдæйы фæндиаг нæу. Цæмæй йæ бахъахъхъæнæм, уый тыххæй нæ хъæуы нæ цæстæнгас нырыккон технологитæм аздахын. Æвзаджы хъысмæт æрыгон фæлтæрæй аразгæ у, æмæ уымæн та йæ «хæлæрттæ» сты телеуынынад, компьютер, смартфон, планшет. Гъемæ нæ æвзаджы фидæныл кусын хъæуы ацы хъуыддаг хынцгæйæ. Ома не ‘взаджы хъæздыг къæбицы æвæрæнтæ зонын æмæ ахуыр кæнынæн фадат аразæг у «цифрон» дуг. Раззаг технологитимæ не ‘взаг дæр хъуамæ æмдзу кæна. Уæд æм фæсивæд æнæмæнг фемхиц уыдзысты.

Нæ Националон спорты хуызты, ивазæнты æмæ культурæйы федераци (фылдæр зындгонд у куыд «Ирон федераци»), Ирон æвзаджы цифрон райрæзты фонд (директор – Гуыдиаты Тимур), æхсæнадон змæлд «Иудзинад», цифрон технологиты фæлгæты ирон æвзаджы рæзты фарстаты фæдыл РЦИ-Аланийы Сæргълæууæджы уынаффæгæнæг Нартыхты Алыксандр æмæ иннæ æмхъуыдыгæнджытæ сарæзтой кусæг къорд. Ныридæгæн архайæм ууыл, цæмæй арæзгæ интеллект («искусственный интеллект») иронау æмбарын райдайа. Уый тыххæй та нæ хъæуы, дзырдтæ – дзырдбæстытæ – хъуыдыйæдтæ, зæгъгæ, уыцы цæджы бындурыл æвæрæнтæ скæнын. Ахæм «хуыны» руаджы арæзгæ интеллект æппæт Интернет-фæрæзты арæхсдзæн иронау загъд цыфæнды хъуыды дæр уырыссаг, англисаг, æндæр æвзæгтæм тæлмац кæнынмæ, æмæ уый ахъаз уыдзæн, æвзаг сахуыр кæнынмæ кæнæ хуыздæр базонынмæ чи тырны, уыдонæн. Паддзахад æппæт хъуыддæгтыл нæ аххæсдзæн, хъæуы нæ æрбангом уæвын, куысты уæзгæ хай, æвзаг хорз чи зоны, уыдонæн сæхимæ райсын.

Æнæмæнг ма нæ хъæуы сывæллæттæн сæрмагонд ирон телеканал дæр, мæнæ зындгонд уæрæсейаг «Карусель»-ы æнгæс. Алыхуызон кинонывтæ ирон æвзагмæ ивæн æмæ сæ афтæмæй æвдисæн уаид уым. Уæдæ аразæм блогерты студи, мульткинонывты хъайтарты иронау дзурын кæнæм нæхи студи «Зæрватыкк»-ы, ис нæм, уыцы кинонывтæ кæм æвдисæм, ахæм зал; нæ бон у сæрдыгон кинонывты «галуан» дæр райтауын. Ома куыстæн нын уавæртæ ис, хъæуы нæ æрмæст фылдæр æмхъуыдыгæнджытæ æмæ æххуысгæнджытæ, фæсивæдимæ чи кусы, уыдоны ‘рдыгæй. Зæгъæм, ирон æвзагмæ ивæм, «Один дома», зæгъгæ, уыцы аивадон киноныв, æмæ йæ хъæудзæн апарахат кæнын.

Авд азы дæргъы ма нæ федераци аразы акци «Æ-тест». Интернет-тыгъдады сæрмагонд сайты йæ фæрстытæн фылдæр раст дзуаппытæ раздæр чи ратты, уыдонæй мин адæймаджы хорзæхджынгонд æрцæуынц сыгъзæрин, æвзист æмæ бронзæ Æ-нысантæй. Бирæты сразæнгард кодта уыцы риуылдаргæ нысан æвзаг хуыздæр зонынмæ – фыццаг бон дæр минæй фылдæр вæййынц. Расидæм æй октябры, Хетæгкаты Къостайы райгуырæн боны, фæлæ нæ фæнды ацы мадзал стационарон скæнын. Ома æрмæст октябры нæ, фæлæ йæ цыфæнды рæстæг дæр ацæуæн куыд уа. Ам нæ хъæппæрисы райрæзты бонтæй фæстæмæ нæ фарсмæ сты РЦИ-Аланийы национ политикæ æмæ æддагон бастдзинæдты министрад æмæ Ирон æвзаджы райрæзты центры разамонæг Куыдзойты Анжелæ. Стыр бузныг сын уый тыххæй! Æ-нысан йæ риуыл кæмæн фенай, уыимæ дæ бон у иронау ныхас кæнын, уымæн æмæ сæ балхæнæн нæй, хуымæтæджы дæр дзы никæмæн балæвар кæнæм. Уæлахиздзауты бæлвырдгæнæн-æвдисæндартыл та йæ къух сæвæры нæ республикæйы национ политикæ æмæ æддагон бастдзинæдты министр, æмæ уый дæр – нæ мадзалы бæрзонд æмвæзадæн æвдисæн. Фæрстытæ та абон сты дыууæ мины бæрц, æмæ уый методикон фæрæз у, фæсивæдимæ скъолаты, астæуккаг æмæ уæлдæр ахуыргæнæндæтты чи кусы, уыдонæн. Хи бафæлварыны хуызы сæ разæнгард кæнынц ацы тестмæ, æмæ ма уымæй хуыздæр цы уа!

Ирон национ спорты хуызтæ æмæ хъæзтытæ нæ федераци парахат кæны 2017 азæй фæстæмæ. Архайæм ууыл, цæмæй сæ рагондæртæй искæцы хаст æрцæуа Спорты хуызты æппæтуæрæсеон реестрмæ. Уый тыххæй рауагътам сæрмагонд ахуырадон-методикон амонæнтæ æмæ мультимедион фæрæз – видеоуроктæ. Сты нæ сайты, кæй бафæнда, уый бон сæ спайда кæнын у, æмæ афтæмæй парахатгонд цæудзысты. Национ спорты хуызты барадон фарстаты фæдыл æмбырдгонд рауагътон мæхæдæг, фæлæ нæ хъæуы уый фæдыл сæрмагонд республикон закъон дæр…

Ам хъуыддаг уый мидæг ис, æмæ, иугæр нæхи литературæ, зард æмæ кафты культурæйæ сæрбæрзонд стæм, уæд хъуамæ афтæ сæрбæрзонд уæм культурæйы иннæ къабаз – спорты – хуызтæй дæр. Ис нæм нæхи спортивон культурæ, æмæ паддзахадон реестры нысангонд куы æрцæуа, уæд уый йæ дарддæры рæзтæн дæр фæахъаз уыдзæн. Ивазæнтæй, къорд æндæр хъæзтыты хуызтæй чемпионаттæ, мыггæгты, æрыгæтты ‘хсæн турниртæ аразæм ныр дæр, æмæ сæ архайджытыл бафтид. Уæдæ æнæниз цардыуагмæ æмхиц кæнынæн та бынтон æвæджиауы мадзал уаиккой!

Нæ Ирон федерацийы сайты кой скодтон æмæ ма зæгъдзынæн, уым кæй ис бирæ ирон мульткинонывтæ. Фæзындзæн ма дзы ирон цыбыр равдыст-подкасттæ, уымæн æмæ уыдон дæр ныртæккæ адæмы цымыдис кæнынц. Кинонывтæ, мульткинонывтæ æмæ ма æндæр цымыдисаг æрмæджытæ ссардзыстут сайт «Фен Ам»-ы дæр. Аразы йæ мæскуыйаг ирон, æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы советы уæнг Таболты Сергей, æмæ уымæн дæр бузныг йæ ахъаззаг архайды тыххæй. Ирон кæнæ ирон æвзагмæ ивд мульткинонывтæ скъолаты æвдисыны тыххæй семинар скодтам ахуыргæнджытæн, Культурон хъæппæристы фонды æххуысæй ма сæрмагонд фестиваль «Мадæлон анимаци» сарæзтам бирæуæладзыгон хæдзæртты кæртыты.

Ис нæм бирæ æндæр хъæппæристæ, æмæ сæ царды рауадзынмæ цæттæ стæм нæ уарзон литературон-аивадон æмæ æхсæнадон-политикон журнал «Мах дуг»-ы кæсджытимæ иумæ!

ЦГЪОЙТЫ Тамерлан,
Националон спорты хуызты, ивазæнты
æмæ культурæйы федерацийы минæвар