Ахуырадимæ æнгом бастдзинад æз кæддæриддæр æнкъардтон. Цæгат Ирыстонмæ куы æрыздæхтæн, уæд бамбæрстон, мæ чысыл райгуырæн бæстæйы кусын куыд ахсджиаг хъуыддаг у, уый. Бинонты иузæрдиондзинад æмæ традицитæн аргъ кæныны хъуыддаг нæм сывæллæтты æнтыстытæн æвæрынц фидар бындур.
Ахуыргæнæджы дæсныйады сусæгдзинæдтæ æнкъарын райдыдтон Беслæны 8-æм астæуккаг скъолайы. Ам ахуыр кодтон алы скъоладзауы миддунемæ дæр фæндаг агурыныл, чи сæ цæмæ тынгдæр арæхсы, уый уынын æмæ сын сæ курдиат раргом кæныныл. Тынг бузныг дæн мæ директор Хæблиаты Аллæйæ, профессионалон рæзтæн мын æдзух ахъаз кæй уыд, уый тыххæй.
Бирæ хорз ныхæстæ зæгъын у мæ бон мæ иннæ ахуыргæнджытæй дæр. Мæскуыйы хицауады раздæры министр æмæ Рухсады академийы президент Исаак Калина мæ хайджын кодта йе хъæздыг фæлтæрддзинадæй, ахуырады министрады кусын куы райдыдтон, уæд. Александр Адамский мын амыдта дардмæ уыныны зондыл хæст уæвын, РЦИ-Аланийы Сæргълæууæг Сергей Меняйло мын æххуыс кодта мæ размæ æвæрд нысантæ, цы адæмæн кусæм, уыдоны хорзæхæн æххæст кæныны хъуыддаджы. Се ‘руаджы мæ бауырныдта, алы арфæйаг хъæппæрис дæр царды рауадзæн кæй ис, уый.
Æз стыр аргъ кæнын советон ахуырады системæйæн йæ бæлвырд уагæвæрдтыл куыст æмæ удгоймаджы рæзтæн фадæттæ аразыны тыххæй, фæлæ мæ уырны, нырыккон ахуыргæнджыты бон кæй у ахуырадмæ ног фæрæзтæ æмæ фæзилæнтæ хæссын, уыцы-иу рæстæг сывæллонмæ адæймагон ахаст нæ фæкайгæйæ. Ахуыргæнæг æрмæст зонындзинæдтæ нæ дæтты, фæлæ ма разæнгард дæр кæны, ныфсы хос, рæзгæ уды чи бамбара, ахæм хистæр дæр у. Ме ‘мкусджытимæ иумæ архайын ууыл, цæмæй нæ ахуырады системæйы алы сывæллон дæр йæхи æнкъара хъæугæ адæймагæй, алы ахуыргæнæгæн та уа йæ хъарутæ æмæ курдиат йæ куыстæн раттыны æмæ йæ дæсныйадæй сæрыстыр уæвыны гæнæн. Хорз ахуыргæнæг фыццаджыдæр у ахæм адæймаг, сывæллоны чи уыны æмæ хъусы.
Ахуырад – уый та æрмæст зонындзинæдтæ радтын нæу, фæлæ ма ахæм уавæртæ саразын, удгоймаг кæм гуыры, гражданин кæм æхсиды, сфæлдыстадон курдиат кæм раргом вæййы æмæ æнæхъæн бæстæйы фидæнæн бындур кæм сæвæрдæуы. Ахуырады æнæ нырыккон хъомысджын системæйæ нæй рæзты гæнæнтæ, инновацитæ æмæ социалон хорзæхтæ тауæн. Уымæ гæсгæ нæ куыст арæзт у ахуырадон программæтæм ногдзинæдтæ хæссынмæ, ахуыргæнджытæн æххуысмæ, ног ахуырадон технологитæ парахат кæнынмæ æмæ хиуыл иудадзыг кусынæн гæнæнтæ дæттынмæ.
РЦИ-Аланийы ахуырады æмæ наукæйы министрад стыр æргом здахы ирон æвзаджы рæзт æмæ парахатдзинадмæ. 18 скъолайы ис полилингвалон, ома, дыууæ æвзагыл ахуырадимæ кълæстæ, кусы, ахуырад ирон æвзагыл кæм цæуы, ахæм Алайнаг гимназ, дæрддзæф районтæй сывæллæттæн интернатимæ. Гимназы ма ис ирон æвзагыл ахуырадон уæлæмхасæн къордтæ, æмæ уый руаджы сывæллæттæ ноджы хуыздæр æмæ бæстондæр базонынц æвзаг, истори æмæ культурæ. Сывæллæтты 115 рæвдауæндоны сарæзтам полилингвалон къордтæ, æмæ сæ хъомылгæнинæгтæ сабибонтæй фæстæмæ хъусынц ирон ныхас. Республикæйы Сæргълæууæг Сергей Меняйлойы хъæппæрисæй сывæллæтты 30 рæвдауæндоны райстой иронау дзурæг 200 интерактивон фæлмæн хъазæны, сывæллæтты 200 рæвдауæндоны та – ирон æвзагыл аивадон литературæйы æртæ мин экземпляры. Арæзт æрцыдысты æмæ федералон экспертизæ ацыдысты ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæн чингуытæ, æмæ уымæй та фæфидар сты ахуыры методикон бындуртæ.
Уыимæ æмбарæм, цард ноджы æнувыддæр архайд кæй домы, æмæ ахуыргæнджытимæ, ныййарджытимæ, эксперттимæ дарддæр æвзарæм ирон æвзаг æнæмæнг фæлварæн скæныны фарста. Æрмæстдæр æмзондæй бантысдзæн скъола, бинонтæ æмæ æхсæнадæн ирон æвзаджы хъæздыгдзинæдтæ бахъахъхъæнын æмæ сæ фидæны фæлтæртæм агургæ æмæ æнæссаргæ хæзнайæ адæттын. Иууылдæр иумæ тырнæм ахæм фидæнмæ, алы сывæллон æмæ студентæн дæр, кæмфæнды куы цæра, уæддæр, йæ хъарутæ æмæ зонд фæрныг хъуыддæгтæм аразыны фадæттæ куыд уа, æмбæлгæ зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинад кæм иса, æхсæнадæн пайда кæм уа. Зæрдиаг бузныг зæгъын ахуыргæнджытæн, ныййарджытæн, нæ хъæппæристы иннæ фарсхæцджытæн. Уæ куыст – ахсджиаг, стыр кады æмæ бирæ хорз ныхæсты аккаг!
Уалдзæджы бæрæгбоны арфæтæ кæнын нæ ахуыргæнджытæ, ныййарджытæ æмæ нанатæн! Уæ зæрдæтæ цины, уарзты æмæ уæлмонц æнкъарæнты уылæнтæй йедзаг уæнт. Уæ тавиц, куырыхон зонд, фидæны фæлтæрты ахуырад æмæ хъомыладмæ ахъаззаг бавæрæн сты. Амондджын, æнæниз æмæ рæстмæ ут кæддæриддæр!
АЛЫБЕГТЫ Эллæ,
РЦИ-Аланийы ахуырады æмæ наукæйы министр